Venezüela'da Yerel Seçimler

13 Aralık 2012 Perşembe 15:52:49

Ozan Özlem Venezüela'da 16 Aralık'ta gerçekleştirilecek olan yerel seçimleri yazdı...


Venezüelada Yerel Seçimler

Venezüela, 7 Kasım'da gerçekleştirilen ve devrimci aday Hugo Rafael Chavez Frias'ın zaferiyle sonuçlanan başkanlık seçimlerinden sonra, 16 Aralık'taki eyalet başkanlığı seçimlerine hazırlanıyor.  Söz konusu seçimlerin, ülkedeki sosyalist sürecin devamı ve gelişmesi açısından ciddi bir öneme sahip olduğu ve bu seçim sonuçlarının özellikle Chavez karşıtı burjuva muhalefet için önemli değişimlere yol açabileceğini öngörmek mümkün.

Seçim sürecindeki Venezüela
Bilindiği gibi, Latin Amerika'daki yeni sol dalganın kilit ülkesi olan Venezüela, iki temel politik kamp arasında geçen bir mücadelenin de arenası. Bu politik kamplardan ilkini sosyalist yönelimli Chavez hükümeti oluştururken, bunun karşısında ise, ağırlıkla 4. Cumhuriyet döneminin oligarşi yelpazesinin kalıntılarından oluşan liberal muhalefet (ya da la oposicion) bulunuyor. Politik mücadele de, farklı görünümleri ile birlikte esas olarak bu iki ana yönelimin karşıtlığıyla biçimleniyor.

Önümüzdeki haftasonu yapılacak yerel seçimlerde söz konusu siyasi bloklar 23 Eyaletin başkanlığı için yarışacaklar ve muhalefet büyük olasılıkla ciddi bir yenilgi alırken, Chavez'in başkanlık seçimlerindeki galibiyeti perçinlenmiş olacak. Gönlümüzden geçen bu senaryonun gerçekleşmesi için gerekli koşulların ise, asıl olarak başkanlık seçimleri ve sonrasında oluşan atmosfer tarafından oluşturulmuş durumda olduğu söylenebilir.

Bugün, Venezüela'lıların % 64'ü Chavez'in yönetimini “pozitif” olarak değerlendiriyor; % 57'si ülkenin iyiye gittiği görüşünde, % 71'i  aile veya kişisel ekonomisinin bu süreçte daha iyi olacağı kanısında, başkanlık seçimlerinden sonra muhalefete destek ise yaklaşık %7 oranında gerilemiş durumda (hinterlaces).
Bu rakamlar, ülke çapında Tachira ve Merida eyaletleri dışındaki tüm seçim bölgelerinde Chavez'in başkanlığı kazanmasını sağlayan politik eğilimin hakim olduğunu tanıtlıyor. Kısacası ülke (tam olarak belirleyici olmasa da) eyalet seçimlerine sol bir rüzgar eşliğinde giriyor. Bu da elbette, sosyalist adayların önünü açacak bir duruma işaret ediyor.

Seçmen profilleri, bunların davranış biçimleri ve öncelikleri, adaylar ve politikaları
Bir geçiş süreci içindeki Venezüela'da, Hugo Chavez başkanlığıyla geçen 14 yılın hem ülkeyi hem de toplumu ciddi biçimde değiştirdiğini söylemek abartı olmaz. Bugün toplum kendisini politikanın oldukça aktif bir bileşeni olarak görüyor, seçmen davranışı da genel olarak bu değişim ekseninde ortaya çıkıyor. Venezüela'da özellikle yerel seçimler söz konusu olduğunda seçmenin aldığı tavırda ise, genel politik yönelimlerden ziyade pragmatik beklentilerin devreye girdiği söylenebilir.

Biraz daha net biçimde ortaya koymak gerekirse Venezüela insanı, sırasıyla “güvenlik, elektrik, yol, iş ve bölgesel altyapı/yatırım” olarak biçimlenen önceliklerine daha iyi cevap üretebileceğini düşündüğü adaya doğru -politik tavrından bağımsız- bir eğilim gösteriyor. Bu yüzden, bölgenin köklü ailesinden gelmek, şehrin başarılı iş adamı olmak, “o da götürüyor ama çalışıyor aynı zamanda” tipolojisine dahil olmak gibi durumlar yerel seçimlerde belirli bir etkiye sahip olabiliyor.

Önümüzdeki yerel seçimlerde ise, şu ana kadar muhalefetin ekmeğine yağ sürmüş olan bu pragmatik tavrın sosyalist adaylar lehine çalışabileceği bir durum söz konusu olabilir. Zira, çoğunluğu Chavez tarafından atanmış olan sosyalist adaylar aynı zamanda “bakanlık yapmış; başkan yardımcılığında bulunmuş; bölgesi için kaynak seferber edebilecek; devletin merkeziyle ilişkisi iyi” yöneticiler olarak algılanıyorlar. Bunun da yerel seçimlerdeki seçmen davranışı açısından bir anlamı var.

Bunun dışında, yine seçmen tavrını sosyalist adaylardan yana koşullayacak bir başka önemli durumun ise, son seçimlerin yarattığı atmosfere ek olarak, Chavez'in seçim derslerini ciddi bir ivedilikle kavrayıp buna bir cevap üretmesi olduğu söylenebilir.
Aslına bakılırsa başkanlık seçimlerinde, Latin Amerika'nın en zeki ve karizmatik figürlerinden biri olan Chavez'in, başkanlığı, tutuk, kendisini taklit eden ve parlak olmayan bir zekaya sahip bir  adaya karşı, olması gerekenden az bir farkla kazandığı tespit edilebilir.

Bunun en temel nedenlerinden biri ise, devlet yönetiminde “etkinlik”(etkililik) eksikliği olarak görülmektedir. Chavez, halk tarafından bu eksikliğe gösterilen tepkiyi görerek, seçimlerden sonra ilk iş olarak bu konuyu ele almış ve gelecekteki yönetim dönemini “etkinlik” süreci olarak tanımlayarak bir takım adımlar atmıştır. Halk bu görevin kotarılması için gösterilecek her çabanın, kendisine eğitim, beslenme, konut, sağlık, yol, güvenlik gibi konularda sağlayacağı avantajları pratik yaşantısından bilmektedir ve bu imkanlar merkezle entegre bir yönetimle çok daha etkili biçimde kendisine ulaşma potansiyeline sahiptir.

Kısacası, uzunca bir süredir ciddi bir tartışma konusu olan “ yönetimde etkinlik” konusuna ilişkin Chavez'in tavrı yerel seçimler için çok önemli bir halkanın yakalandığının göstergesidir. Başkanlık seçimlerinde Chavez karşıtlığının gerekçesi olan “etkinlik eksikliği” bu halkanın yakalanmasıyla genel seçimlerde muhalefete atılan oyların yerel seçimlerde sosyalist adaylara atılmasını sağlayabilir.
Tüm bunlara ek olarak yerel seçimlerin sonuçlarına etki edecek birkaç konuyu daha ortaya koymak önemlidir. Bunlardan ilki, yerel siyasete ilişkin muhalefetin ve sosyalistlerin politikalarındaki farklılaşmadır. Muhalefet, seçimlere kötü yönetimden dolayı halkın ceza keseceği sosyalist adayların bölgesini kazanmak, “yeter söz milletin” veya işte “hepimiz Venezüela'yız” gibi apolitik, moralsiz ve coşkusuz bir PR kampanyasıyla hazırlanmaktadır. Buna karşılık sosyalist adaylar, politik örgütün aktif olduğu, halkın genel ihtiyaçlarını gözeten, Jose amcayı, Maria teyzeyi götürüp sandığa kaydettiren bir anlayışı benimsemiş görüntüsü vermektedir. Bunun özellikle, çekişmeli eyaletler için önemi büyüktür.

Bir diğer etki, muhalefetin başkanlık seçimlerinde izlediği siyaset ve sonuçlarına ilişkindir. Muhalefet, sahte kamuoyu araştırmalarıyla, hile yapılacağına ilişkin açıklamalarla, tabanını seçimleri kesinlikle kazanacağına inandırmış; kendi mağlubiyetinin moral üzerindeki etkisini kendi elleriyle büyütmüştür. Büyük ihtimalle yerel seçimlerde tabanın belirgin bir kesimi sandığa gitmeyecek; genel olarak sosyalistlere karşı çalışan sandığa gitmeme tavrı, bu sefer muhalefete karşı da işlev görecektir.

Yukarıda sayılan muhtemel etkilere son olarak, Chavez'in sağlık durumunu da eklemek önemlidir. Bir çok siyaset bilimcisinin de tespit ettiği gibi, Chavez ve Venezüela halkı arasında çok derin, duygusal hatta dinsel sayılabilecek bir bağ bulunmaktadır. Dolayısıyla, halk Chavez'in sağlığıyla ilgili herhangi bir olumsuzluğa karşı ciddi duyarlılığa sahiptir. Bu durum, Chavez açık ara başkan seçilirken, kendisinin yerel adaylarının örneğin geçen seçimlerde büyük oranda başarısız olmasında da tespit edilebilir. Genel seçimler ve Chavez söz konusuyken duygusal olarak tavır gösteren ama yerel seçimlerde daha rasyonel (veya pragmatik) davranan seçmenin, son ameliyat sonrası “ Chavez'in gösterdiği adayları” desteklemek için sandığa gitme eğiliminin artması beklenebilir.

Seçimlerde sonuç tahminen ne olur?
Önemini ve içinde gerçekleşeceği atmosferi açıklamaya çalıştığım yerel seçimlerde ortaya çıkacak sonuçların tahmininden önce, Venezüela'nın Miranda ve Zulia isimli iki eyaletinin öneminin altını çizmek anlamlı olabilir.

Nüfusun gösterdiği yoğunluk bile düşünüldüğünde önemi görülebilecek olan ve şu an Chavez karşıtlarının yönetiminde olan bu iki eyalette seçimlerin alınması, muhalefet ve hükümet açısından stratejik görülmektedir. Yarışın her ikisinde de başa baş  geçtiği eyaletlerden Zulia'da bir ara muhalefet safına geçen Arias Cardenas, muhalefetin adayı Pablo Perez'le mücadele ederken, Miranda'da ise Chavez'e karşı başkanlık yarışına girip kaybeden, mevcut yönetici Capriles, başkan yardımcısı Elias Jaua'ya karşı ünvanını koruma mücadelesi vermektedir.

Muhalefetin kalelerinden Zulia'da Arias Cardenas'ın başkanlığı kazanması, Chavez karşıtlarına çok ciddi bir darbe anlamını taşıyacaktır. Bununla birlikte, Jaua'nın Miranda'da Capriles'e karşı (kamuoyu yoklamalarının bazılarında olduğu gibi) galip gelmesi çok daha önemlidir ve muhalefetin genel yapısında bir deprem yaratacaktır. Muhalefetin lideri olarak görülen Capriles'in ikinci kez yenilmesi, muhtemelen ittifaktaki çatlakları derinleştirecek, kopma ve yarılmalarla, muhalefetin güçlü politik bir alternatif olarak kısa zamanda tekrar ortaya çıkması büyük oranda imkansız hale gelecektir. Bunun için, Miranda'nın kazanılması Chavez için stratejik, Capriles ve muhalefet için hayati önemdedir.

Diğer bölgelerde ise durum, sosyalist adayların genel olarak rakiplerinin önünde olduğunu göstermektedir. Önemli eyaletlerden Falcon'da Estella Lugo, Anzoategui'de Aristobulo Ruiz, Carabobo'da Fransisco Ameliach, Tachira'da Vielma Mora, Aragua'da Tareck el Assaimi muhtemelen bölgelerinin yeni sosyalist başkanları olacaklardır.  Muhalefetin bölündüğü Monagas, Trujillo, Portuguesa ve Barinas gibi aslı “Chavista” eyaletlerde seçimlerin kazanılması ise çok büyük olasılıktır. Muhalefet ise muhtemelen Lara, belki Bolivar gibi eyaletlerde kazanma şansına sahiptir, bununla birlikte, Zulia ve Miranda'da yarışın başa baş geçtiğini unutmamak gerekir.

Sonuç Olarak...
Venezüela, Chavez ameliyatı sonrası, başkanlık seçimleriyle oluşan atmosferde, küçük detayların bile sonuçlarda etkili olabileceği koşullarda eyalet valilerini belirlemek üzere seçimlere gidiyor. Umarız, 17 Aralık günü sonuçlar alınınca Venezüela haritasında göreceğimiz bütünlüklü kırmızı renk hepimizin yüzünü aydınlatsın, Sosyalizm kazansın...

Ozan Özlem-Venezüela


Yazarlar:Ozan Özlem

İlgili Haberler

Diğer Haberler

Gündem | RedHaber E-Dergi | Emek | Ekonomi | Dünya | Ekoloji | Gençlik | Kadın | Söyleşiler | Kültür-Sanat | MuhalifSpor | Haziran Haberleri | Yerel Seçim 2014 | Direniş Haberleri
anasayfa | künye | muhalefet | yazarlar | arşiv
muhalefet.org bir Birgün Kitap yayınıdır.
İletişim için [email protected]

Sitemizi sorunsuz görebilmek için taryıcınızı güncellemenizi öneririz.
Mozilla Firefox - Internet Explorer - Google Chrome